Sinds 1 januari 2021 moet alle nieuwbouw in Nederland voldoen aan de BENG-eisen. BENG staat voor Bijna Energieneutrale Gebouwen en bestaat uit drie eisen: BENG 1 begrenst de energiebehoefte van het gebouw, BENG 2 begrenst het primair fossiel energiegebruik en BENG 3 stelt een minimum aan het aandeel hernieuwbare energie. Daarnaast geldt voor nieuwe woningen de TOjuli-eis, die het risico op oververhitting in de zomer beperkt. De energieprestatie wordt berekend volgens de NTA 8800 en bij oplevering is een geregistreerd energielabel verplicht.
In dit artikel leest u wat de drie BENG-eisen precies inhouden, welke grenswaarden gelden, hoe de TOjuli-eis werkt en wat de relatie is met het energielabel dat u bij oplevering van een nieuwbouwwoning of -pand moet overhandigen.
Wat zijn de BENG-eisen?
De BENG-eisen zijn de wettelijke energieprestatie-eisen voor nieuwbouw. Ze zijn voortgekomen uit de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD), die bepaalt dat alle nieuwe gebouwen bijna energieneutraal moeten zijn. Nederland heeft dat vertaald naar drie meetbare indicatoren:
- BENG 1 (energiebehoefte): hoeveel energie heeft het gebouw nodig voor verwarming en koeling, uitgedrukt in kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar?
- BENG 2 (primair fossiel energiegebruik): hoeveel fossiele energie verbruikt het gebouw per m² per jaar, na aftrek van zelf opgewekte energie?
- BENG 3 (aandeel hernieuwbare energie): welk percentage van het totale energiegebruik komt uit hernieuwbare bronnen?
De BENG-eisen vervingen per 1 januari 2021 de oude EPC-norm (energieprestatiecoëfficiënt). Waar de EPC één samengesteld getal was, dwingen de drie afzonderlijke BENG-indicatoren af dat een gebouw op álle fronten goed presteert. Een matige schil compenseren met een dak vol zonnepanelen kan dus niet meer: BENG 1 stelt een harde eis aan het ontwerp van het gebouw zelf.
De eisen zijn tegenwoordig geregeld in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de opvolger van het Bouwbesluit 2012, en worden getoetst bij de aanvraag van de omgevingsvergunning.
BENG 1: de energiebehoefte
BENG 1 gaat over de vraag: hoeveel energie heeft dit gebouw überhaupt nodig om comfortabel te blijven? Het gaat om de optelsom van de energie voor verwarmen en koelen, in kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar. De installaties tellen hier niet mee: BENG 1 kijkt puur naar de kwaliteit van het bouwkundig ontwerp.
Bepalend voor BENG 1 zijn onder andere:
- Isolatie van gevel, dak, vloer en kozijnen
- Luchtdichtheid van de bouwkundige schil
- Compactheid van het gebouw (de verhouding tussen verliesoppervlak en gebruiksoppervlak)
- Oriëntatie en glaspercentage: veel glas op het zuiden betekent gratis zonnewarmte in de winter, maar ook koelbehoefte in de zomer
- Zonwering en overstekken
Omdat BENG 1 losstaat van de installaties, beloont deze eis slim ontwerpen. Een compact gebouw met een goed geïsoleerde schil haalt de eis eenvoudiger dan een grillig ontwerp met veel uitstekende bouwdelen.
BENG 2: primair fossiel energiegebruik
BENG 2 begrenst de hoeveelheid fossiele energie die het gebouw per m² per jaar verbruikt voor verwarming, koeling, warmtapwater en ventilatie (bij utiliteitsbouw tellen ook verlichting en bevochtiging mee). Zelf opgewekte hernieuwbare energie, bijvoorbeeld van zonnepanelen, mag u hiervan aftrekken.
Hier komen de installaties in beeld. Een warmtepomp scoort veel beter dan een cv-ketel op gas, omdat een warmtepomp elektriciteit met een hoog rendement omzet in warmte. In combinatie met zonnepanelen kan het primair fossiel energiegebruik ver omlaag. Aardgasvrij bouwen (sinds 2018 de norm voor nieuwbouw) sluit hier naadloos op aan.
BENG 3: aandeel hernieuwbare energie
BENG 3 stelt een minimumpercentage aan het aandeel hernieuwbare energie in het totale energiegebruik van het gebouw. Denk aan:
- Zonnepanelen (PV) en zonnecollectoren
- Bodemenergie en aardwarmte via een warmtepomp
- Omgevingswarmte uit lucht of water
- Aansluiting op een duurzaam warmtenet
De filosofie achter de drie eisen samen wordt vaak de Trias Energetica genoemd: beperk eerst de energievraag (BENG 1), gebruik vervolgens zo min mogelijk fossiele energie (BENG 2) en wek wat u nodig heeft zoveel mogelijk duurzaam op (BENG 3).
De BENG-grenswaarden per gebouwtype
De exacte grenswaarden verschillen per gebruiksfunctie. Voor woningen speelt bovendien de compactheid van het gebouw een rol: bij een ongunstige verhouding tussen verliesoppervlak en gebruiksoppervlak wordt de BENG 1-eis iets verruimd. De basiswaarden op hoofdlijnen:
| Gebouwtype | BENG 1 (max.) | BENG 2 (max.) | BENG 3 (min.) |
|---|---|---|---|
| Grondgebonden woning | 55 kWh/m² per jaar | 30 kWh/m² per jaar | 50% |
| Woongebouw (appartementen) | 65 kWh/m² per jaar | 50 kWh/m² per jaar | 40% |
| Kantoorgebouw | 90 kWh/m² per jaar | 40 kWh/m² per jaar | 30% |
Voor andere utiliteitsfuncties, zoals onderwijs, zorg en winkels, gelden eigen grenswaarden. Bouwt of koopt u zakelijk vastgoed, dan is het goed om te weten dat ook voor die panden bij oplevering een geregistreerd energielabel voor uw bedrijfspand verplicht is.
TOjuli: bescherming tegen oververhitting
Goed geïsoleerde woningen houden warmte binnen, ook in de zomer. Daarom geldt sinds 1 januari 2021 naast de BENG-eisen de TOjuli-eis voor nieuwe woningen zonder actieve koeling. TOjuli (temperatuuroverschrijding juli) is een dimensieloze indicator die per oriëntatie van de woning het risico op oververhitting in de maand juli aangeeft. De grenswaarde is 1,20.
Komt een ontwerp boven die waarde uit, dan zijn er twee routes:
- Het ontwerp aanpassen: buitenzonwering toevoegen, het glasoppervlak op zuid en west beperken, of te openen ramen opnemen voor spuiventilatie.
- Een GTO-berekening maken: een gedetailleerde dynamische simulatie van de gewogen temperatuuroverschrijding. Blijft die onder de norm, dan voldoet de woning alsnog.
Woningen mét actieve koeling (bijvoorbeeld een warmtepomp die ook kan koelen) hoeven niet aan de TOjuli-grenswaarde te voldoen; het energiegebruik voor die koeling telt dan wel mee in BENG 2.
BENG en het energielabel bij oplevering
De BENG-berekening en het energielabel zijn twee kanten van dezelfde medaille. Beide worden bepaald met de NTA 8800, de bepalingsmethode die sinds 1 januari 2021 geldt. Het verschil:
- De BENG-toets vindt plaats bij de vergunningaanvraag, op basis van het ontwerp.
- Het energielabel wordt bij oplevering vastgesteld, op basis van het gebouw zoals het daadwerkelijk is gebouwd.
Bij de oplevering van een nieuwbouwwoning of -pand is de verkoper of ontwikkelaar wettelijk verplicht een definitief, geregistreerd energielabel te overhandigen. Een gediplomeerd EP-adviseur neemt het gebouw op locatie op, controleert of de gerealiseerde isolatie en installaties overeenkomen met de uitgangspunten, en registreert het label bij EP-Online (RVO). De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht op de naleving van de labelplicht bij woningtransacties. Hoe dat proces precies verloopt, leest u in ons artikel over het energielabel bij nieuwbouw en oplevering.
Omdat BENG-nieuwbouw uitstekend geïsoleerd is en grotendeels op hernieuwbare energie draait, komt het label bij oplevering in de praktijk vaak uit op A+++ of A++++. Het energielabel is vervolgens 10 jaar geldig.
Zo voldoet een nieuwbouwwoning in de praktijk aan BENG
Een typische BENG-woning anno 2026 combineert de volgende maatregelen:
- Hoogwaardige isolatie: het Bbl eist voor nieuwbouw minimaal Rc 4,7 m²K/W voor de gevel, Rc 6,3 voor het dak en Rc 3,7 voor de vloer; in de praktijk wordt vaak hoger geïsoleerd
- Triple glas of uitstekend HR++-glas in goed isolerende kozijnen
- Luchtdicht bouwen met gecontroleerde ventilatie, meestal met warmteterugwinning (WTW)
- Een all-electric warmtepomp of aansluiting op een warmtenet (aardgas is bij nieuwbouw geen optie meer)
- Zonnepanelen om BENG 2 en BENG 3 te halen
- Zonwering of overstekken om aan de TOjuli-eis te voldoen
Voor de koper betekent dit een woning met lage energielasten en een hoog comfortniveau. Voor de ontwikkelaar betekent het dat ontwerp, uitvoering en oplevering goed op elkaar moeten aansluiten: wijkt de gerealiseerde woning af van de vergunde uitgangspunten, dan kan dat doorwerken in het energielabel bij oplevering.
Veelgestelde vragen
Voor welke gebouwen gelden de BENG-eisen?
Voor alle nieuwbouw (zowel woningbouw als utiliteitsbouw) waarvan de omgevingsvergunning is aangevraagd op of na 1 januari 2021. Voor nieuwe overheidsgebouwen golden de eisen al vanaf 1 januari 2019. Bestaande bouw hoeft niet aan BENG te voldoen; daarvoor geldt wel de labelplicht bij verkoop en verhuur.
Wat is het verschil tussen BENG en het energielabel?
BENG is een set eisen waaraan het ontwerp van een nieuw gebouw moet voldoen bij de vergunningaanvraag. Het energielabel is de officiële classificatie van de energieprestatie van het gerealiseerde gebouw, vastgesteld door een gediplomeerd EP-adviseur en geregistreerd bij EP-Online. Beide gebruiken dezelfde rekenmethode: de NTA 8800.
Wat houdt de TOjuli-eis precies in?
TOjuli is een indicator voor het risico op oververhitting in de zomer. Voor nieuwe woningen zonder actieve koeling geldt een maximale waarde van 1,20, berekend per oriëntatie. Voldoet het ontwerp daar niet aan, dan kan met een gedetailleerde GTO-berekening alsnog worden aangetoond dat de temperatuuroverschrijding binnen de norm blijft.
Krijgt een BENG-woning automatisch energielabel A?
Nee, niet automatisch: het label wordt pas bij oplevering vastgesteld op basis van de werkelijk gerealiseerde woning. In de praktijk scoren BENG-woningen wel vrijwel altijd in de hoogste labelklassen, vaak A+++ of A++++, dankzij de goede isolatie en het hoge aandeel hernieuwbare energie.
Energielabel nodig bij oplevering van uw nieuwbouw?
Levert u binnenkort een nieuwbouwwoning of -project op, dan verzorgen de gediplomeerde EP-adviseurs van Energielabel.com het officiële energielabel: opname op locatie en registratie bij EP-Online binnen 48 uur na de opname, tegen een vaste prijs vanaf € 309 inclusief btw. Energielabel.com is een handelsnaam van Perfectkeur B.V., gecertificeerd volgens BRL9500-W en BRL9500-U, en wordt door klanten beoordeeld met een 9,3 op basis van ruim 16.000 reviews. Bekijk hoe het aanvragen werkt en vraag direct uw energielabel voor uw woning aan, of bel gratis 0800 - 0900200 voor advies over meerdere panden of projectmatige oplevering.